Silnik drży na wolnych obrotach, po zimnym rozruchu „kaszle”, a w pamięci błędów nic konkretnego albo tylko ogólne wypadanie zapłonów. W takiej sytuacji rough run jest jednym z pierwszych odczytów, na które patrzymy. Samo narysowanie wykresu to dopiero połowa pracy. Druga połowa to wiedza, co z niego wolno wyciągnąć, a czego nie.
Ekran „Rough run” w SC Diag na Androidzie. Zrzut z trybu demonstracyjnego, dane są symulowane. Widać cylinder 2 odstający od pięciu pozostałych.
Poniżej tłumaczymy, jak to czytać w silnikach N43 i N53, gdzie sterownik udostępnia ten pomiar i gdzie widzimy go najczęściej.
Odpowiedź w skrócie: rough run to miara tego, jak równo pracuje każdy cylinder, liczona przez sterownik z wahań prędkości wału korbowego. Gdy jedna linia odstaje od pozostałych, szukamy przyczyny przy tym cylindrze: wtryskiwacz, zapłon, kompresja. Gdy nierówno pracują wszystkie, częściej winne jest coś wspólnego, na przykład ciśnienie paliwa albo dolot.
Co właściwie rysuje wykres
Sterownik silnika nie ma czujnika w każdym cylindrze. Liczy nierówność pracy pośrednio: patrzy, jak zmienia się prędkość obrotowa wału, gdy kolejne cylindry oddają swoją porcję pracy. Cylinder, który napędza słabiej, zostawia w tej prędkości ślad. W aplikacji SC Diag każdy cylinder ma swój kolor, a seria jest zbierana przez 30 sekund na pracującym silniku. Pod wykresem leżą bieżące wartości.
Na zrzucie powyżej widać typowy obraz problemu jednego cylindra: pięć linii leży prawie na jednej, a czerwona, cylindra 2, biegnie wyraźnie wyżej. To tryb demonstracyjny, więc nie ma w tym żadnej prawdziwej usterki. Pokazuje po prostu, czego szukamy. Liczby w kafelkach są w aplikacji bez jednostki. Nie opieramy oceny na samym znaku ani na pojedynczej wartości, tylko na tym, czy któryś cylinder odstaje od reszty i czy tak jest stale.
Jeden cylinder czy wszystkie naraz
To rozróżnienie jest najważniejsze, bo od niego zależy, gdzie zaczynamy szukać.
Gdy odstaje jeden cylinder, podejrzenie pada na to, co jest tylko jego: wtryskiwacz, świeca, cewka albo kompresja. Dobrym sprawdzianem jest zamiana cewek między cylindrami: jeśli problem idzie za cewką, to ona jest winna, a jeśli zostaje przy cylindrze, szukamy dalej. Po wymianie świecy lub cewki w SC Diag można wyzerować obserwację liczników i sprawdzić, czy przyrost ustał. Informacje o samych cewkach zebraliśmy w tekście o cewkach zapłonowych N43 i N53.
Gdy nierówno pracuje cały silnik, linie rozjeżdżają się bez wyraźnego lidera. Wtedy częściej patrzymy na coś wspólnego: ciśnienie paliwa, nieszczelność w dolocie, mieszankę i adaptacje. Według naszych kryteriów warsztatowych ciśnienie niskie powinno trzymać ok. 5000 hPa, z odchyłką każdego odczytu nie większą niż ±100 hPa. Poza tym zakresem uznajemy je za niestabilne. Jak odróżnić słabą pompę od innych przyczyn spadku ciśnienia, opisujemy w tekście o diagnozie HPFP i LPFP.
To jednak reguła kciuka, nie wyrok. Zdarza się, że wspólna przyczyna uderza mocniej w jeden cylinder, a uszkodzony wtryskiwacz rozjeżdża obraz całego silnika. Dlatego wykres zestawiamy z licznikami wypadania zapłonów, korektami mieszanki i ciśnieniem z tego samego odczytu.
Zimny silnik, ciepły silnik
Ten sam silnik pracuje inaczej o poranku i po godzinie jazdy. Zdarza się usterka, którą widać wyłącznie po nocy i która znika, gdy silnik się nagrzeje, a bywa odwrotnie. Dlatego SC Diag pyta o objaw i prowadzi odczyt inaczej na zimnym, inaczej na ciepłym silniku. Na zrzucie temperatura wynosi 93 °C, czyli silnik jest rozgrzany.
Jeśli ktoś przywozi auto rozgrzane, a problem występuje tylko rano, wykres z ciepłego silnika może być zupełnie czysty. Nie wolno wtedy wyciągać wniosku, że nic się nie dzieje. W silnikach z trybami pracy, jak N43, tryb homogeniczny i warstwowy też mogą dawać inny obraz. Tam, gdzie sterownik udostępnia liczniki z podziałem na tryby, patrzymy i na nie.
Kiedy wykresowi nie wierzymy
Na ekranie jest na górze pole „Adaptacja koła zamachowego (wału korbowego)”. Sterownik uczy się nierówności koła zębatego czujnika wału, a bez tej adaptacji rozpoznawanie wypadania zapłonów i nierównej pracy jest mniej dokładne. Na zrzucie ma status „zakończona”. Jeśli adaptacja nie jest zakończona, traktujemy wykres jako wstępny i nie podejmujemy po nim twardych decyzji. Procedury wymuszania adaptacji tu nie podajemy, bo jej przebieg zależy od sterownika.
Czego wykres nie powie
Powie, że coś jest nie tak z cylindrem albo z całym silnikiem. Nie powie, co dokładnie. Z samego wykresu nie rozróżnimy zużytej cewki od nieszczelnego wtryskiwacza ani wtryskiwacza od słabej kompresji. Nie wskaże też przyczyn leżących poza cylindrem, jak nieszczelne odpowietrzanie skrzyni korbowej w N53, o którym piszemy na stronie o diagnostyce BMW N53. Opis pod wykresem w aplikacji ma dokładnie ten sens: parametry interpretuje się łącznie. Jednorazowy odczyt, zwłaszcza w złym momencie, nie daje pełnego obrazu.
Więcej o samej funkcji i licznikach wypadania zapłonów jest w opisie rough run i wypadania zapłonów w N43 i N53 oraz na liście wszystkich funkcji SC Diag.
Najczęstsze pytania
To pomiar nierówności pracy każdego cylindra, który liczy sterownik silnika z wahań prędkości obrotowej wału korbowego. Pokazuje, który cylinder pracuje gorzej od pozostałych, nawet jeśli nie zapisał jeszcze błędu.
Nie. To tylko wskazuje, gdzie szukać. Przyczyną może być też świeca albo kompresja, dlatego wykres zestawiamy z licznikami zapłonów i innymi parametrami.
Część usterek widać tylko w jednym z tych stanów. Wykres z rozgrzanego silnika może być czysty, choć problem występuje rano.
Wykres traktujemy jako wstępny, bo bez adaptacji rozpoznawanie nierównej pracy jest mniej dokładne.
Zwykle tak, to dobry pierwszy krok, ale przyczyna bywa poza cylindrami, na przykład w ciśnieniu paliwa czy dolocie.
Silnik pracuje nierówno?
Zrobimy odczyt na zimnym i ciepłym silniku i powiemy, gdzie szukać przyczyny.
Zobacz, jak działa SC Diag