„Czujnik NOx do wymiany” to zdanie, które po odczycie błędów pada zbyt łatwo. Część jest droga, a po wymianie kontrolka wraca częściej, niż by się chciało. Powód jest prosty: kod błędu mówi, że sterownik czegoś nie lubi w sygnale z czujnika, a nie mówi, czy to wina czujnika.
Zakładka „Układ NOx” w SC Diag na Windows. Zrzut z trybu demonstracyjnego – dane są symulowane, liczby nie pochodzą z prawdziwego auta.
Poniżej opisujemy, jak sprawdzamy to w silnikach N53, gdzie czujnik NOx pracuje razem z katalizatorem NOx, i na czym polega porównanie jego lambdy z sondami przed wymianą części.
Odpowiedź w skrócie: czujnik NOx w N53 podaje oprócz stężenia NOx także własną lambdę. Porównujemy ją ze średnią lambdą sond szerokopasmowych obu banków, na rozgrzanym silniku. Jeśli zgadza się z sondami, sygnał czujnika jest wiarygodny. Jeśli odstaje, a sondy zgadzają się ze sobą, czujnik jest podejrzany. Najpierw jednak wykluczamy zasilanie, wtyczkę i nieszczelność wydechu.
Dlaczego sam kod błędu nic nie rozstrzyga
Czujnik NOx to nie jest zwykły element z dwoma przewodami. Ma własny moduł sterujący, który rozmawia ze sterownikiem silnika. Błąd, który widzisz, może więc znaczyć: czujnik się zepsuł, czujnik nie dostał prawidłowego zasilania, wtyczka złapała wilgoć albo sygnał jest poprawny, tylko niezgodny z tym, czego sterownik się spodziewa. Pierwsze wymaga nowej części. Pozostałe nie.
O tym, co niszczy te czujniki (kondensat, osady, skoki napięcia), piszemy w opisie objawów uszkodzenia czujnika NOx. Ale te same objawy potrafi dać problem całkiem gdzie indziej. Dlatego zaczynamy od porównania, a nie od koszyka w sklepie.
Skąd w czujniku NOx lambda
W N53 czujnik NOx podaje nie tylko stężenie tlenków azotu. Daje też lambdę liniową, czyli to, co zwykle mierzy sonda szerokopasmowa. To niewielka rzecz, a otwiera dużą możliwość: mamy w układzie wydechowym kilka niezależnych źródeł informacji o tym samym, mianowicie o składzie spalin. Jeśli mierzą to samo, powinny się zgadzać.
Na zrzucie z SC Diag widać, jak to wygląda w aplikacji. Pasek „Korelacja lambda: czujnik NOx ↔ sondy” porównuje lambdę z czujnika NOx ze średnią lambdą sond szerokopasmowych obu banków, liczoną z ostatnich odczytów. Aplikacja uznaje sygnał za wiarygodny od 90 % zgodności i radzi porównywać przy ciepłym silniku i czujniku w trybie online. Pod paskiem leży tabela z lambdą banku 1 i banku 2 oraz ich różnicą. Ta tabela jest równie ważna jak sam procent, o czym niżej.
Jak czytamy wynik porównania
Najprościej rozpatrzyć trzy sytuacje.
Lambda z czujnika NOx zgadza się z sondami, a bank 1 i bank 2 są do siebie zbliżone. Dla nas to dobry znak, że część „lambdowa” czujnika działa. Nie wynika z tego jeszcze, że poprawnie mierzy samo NOx.
Lambda z czujnika NOx odstaje, a obie sondy szerokopasmowe zgadzają się ze sobą. Wtedy czujnik jest głównym podejrzanym. Zanim jednak go wymienimy, szukamy nieszczelności wydechu w jego okolicy i sprawdzamy zasilanie oraz wtyczkę.
Banki wyraźnie różnią się między sobą, a czujnik NOx wypada gdzieś pośrodku. Tu procent korelacji bywa mylący, bo czujnik porównujemy ze średnią dwóch różnych liczb. Najpierw trzeba wyjaśnić, skąd różnica między bankami (mieszanka, sonda jednego banku, nieszczelność), a dopiero potem wracać do czujnika NOx. Przy okazji warto zajrzeć do tekstu o sondach szerokopasmowych, bo opisaliśmy tam, co sondom skraca życie.
Co sprawdzić przed wymianą
Zanim część zostanie zamówiona, przechodzimy przez krótką listę, w tej kolejności:
- Napięcie akumulatora i stan wtyczki czujnika (wilgoć, korozja, luźne styki).
- Nieszczelność układu wydechowego przed czujnikami. Zasysane powietrze fałszuje pomiar.
- Same sondy. Według naszych kryteriów warsztatowych rezystancja Nernsta rozgrzanej sondy powyżej 512 Ω oznacza sondę do wymiany, a przy rozgrzanym silniku sonda regulacyjna ok. 2,0 V i kontrolna poniżej 0,1 V to poważny problem. Takie liczby zmieniają obraz, bo przestajemy wtedy wierzyć sondom jako wzorcowi.
- Korekty mieszanki i adaptacje obu banków, szczególnie jeśli banki się różnią. Szerzej piszemy o tym w tekście o korektach paliwa STFT i LTFT.
- Dopiero potem sam czujnik.
To są nasze kryteria, nie norma producenta, i traktujemy je jako punkt odniesienia, nie wyrok z jednego pomiaru.
Czego odczyt nie rozstrzygnie
Zgodna lambda nie dowodzi, że czujnik poprawnie mierzy NOx. Z kolei rozbieżna lambda nie mówi, czy powodem jest ceramika, osad, czy układ elektroniczny czujnika. Usterki sporadyczne, które pojawiają się na zimno albo przy wilgoci, mogą w jednym odczycie w ogóle się nie ujawnić, dlatego przy takich objawach robimy kilka odczytów i patrzymy na log. Stężenia NOx z samego odczytu nie ocenimy też bezwzględnie, bo nie mamy drugiego, niezależnego pomiaru, więc patrzymy na spójność i sensowność wartości. I wreszcie ocena samego katalizatora NOx to osobne zagadnienie, opisane w tekście o tym, co niszczy katalizator NOx.
Po wymianie
Nowy czujnik trzeba zarejestrować w sterowniku, wykonać readaptację i sprawdzić pamięć błędów. Przykład takiej pracy pokazujemy w realizacji F10 z silnikiem N53 i wymianą sondy NOx. Prawidłowa naprawa kończy się ponownym odczytem tych samych wartości, które kazały podejrzewać czujnik. Jeśli korelacja wraca do normy, wiemy, że trafiliśmy.
Najczęstsze pytania
To tlenki azotu, powstające w spalaniu. Czujnik NOx mierzy ich stężenie w spalinach, a sterownik wykorzystuje ten sygnał do oceny pracy układu oczyszczania spalin.
Najczęściej kontrolka silnika i wpis w pamięci błędów, czasem ograniczona moc albo komunikat o układzie emisji. Te same objawy mogą dawać inne usterki, więc samo ich wystąpienie nie wskazuje czujnika.
Nie. To mocna wskazówka, ale decyzję podejmujemy dopiero po sprawdzeniu zasilania, wtyczki, szczelności wydechu i stanu samych sond.
Sondy i czujnik pracują wiarygodnie dopiero po rozgrzaniu, a na zimno porównanie może dać zaniżoną zgodność, choć nic nie jest zepsute.
Nie. Daje fakty do decyzji, ale ocena przyczyny i naprawa wymagają oględzin i pomiarów, które wykonujemy w warsztacie.
Podejrzewasz czujnik NOx?
Sprawdzimy korelację z sondami i resztę układu, zanim cokolwiek wymienisz.
Zobacz, jak działa SC Diag